Cluster 6: regie op energie

De energietransitie is in volle gang, maar veel industriële bedrijven staan met hun rug tegen de muur. Ze willen wel verduurzamen, maar krijgen geen aansluiting op het volle stroomnet. Tegelijk willen netbeheerders investeren, maar zij kunnen niet inschatten waar de meeste urgentie is. Dit maakt het nodig dat de overheid ingrijpt. Het derde probleem is dat er nieuwe, ongereguleerde energiedragers zijn die interessant kunnen zijn voor de industrie. Daar is duidelijkheid en richting nodig en dat is waar DZP bij helpt.

In opdracht van de Provincie Overijssel werkt Jens van Oers aan een gebiedsgerichte aanpak voor de Cluster 6-industrie: bedrijven met een groot energieverbruik, buiten de vijf industrieclusters van Nederland. Overijssel telt er meer dan vijftig en daarmee speelt de provincie een belangrijke rol in de landelijke klimaatdoelen.

Wat is Cluster 6?

Cluster 6 verwijst naar de verspreide industrie van Nederland: zo’n 450 bedrijven met productielocaties buiten de vijf grote industrieclusters. Denk aan voedselproducenten, baksteenfabrieken, glasbedrijven, papierverwerkers, datacentra en fabrikanten van elektrische vrachtwagens. Daarnaast zijn ook offshore olie- en gasbedrijven als Cluster 6 gecategoriseerd.

Cluster 6-bedrijven zijn verantwoordelijk voor 12,5% van de fossiele CO₂-uitstoot van de Nederlandse industrie: ongeveer 6,2 Mt per jaar. Uit een rapport van Cluster 6 in januari 2025 blijkt dat maar liefst 330 locaties hebben meegedaan aan de landelijke uitvraag. Samen werken zij aan 689 verduurzamingsprojecten tot 2030. De helft daarvan draait om elektrificatie en dat betekent dat 373 projecten pas kunnen doorgaan als er voldoende netcapaciteit of een aansluiting beschikbaar is. Die projecten zijn goed voor bijna 80% van de mogelijke CO₂-reductie.

Deze bedrijven liggen over het algemeen op afstand van de hoofdinfrastructuur. Dit maakt de aansluiting aanzienlijk kostbaarder. Zonder infrastructuur geen verduurzaming. En zonder regionaal inzicht geen infrastructuur.

Overijssel pakt de regie

Niet alleen op landelijk niveau, maar juist regionaal gebeurt het: verduurzaming met oog voor ruimte en infrastructuur. In opdracht van de Provincie Overijssel werkt Jens aan een gebiedsgerichte aanpak voor de Cluster 6-industrie: ongeveer vijftig bedrijven met een groot energieverbruik buiten de vijf hoofdclusters. Daarmee speelt Overijssel een sleutelrol in het halen van landelijke klimaatdoelen. De provincie hanteert scherpere definities voor energie-intensieve bedrijven dan het Rijk: vanaf 1 miljoen m³ gas of 10 MW elektriciteit.

Volgens Cluster 6’s rapport over Overijssel hebben 43 van de 63 benaderde locaties hun gegevens en plannen aangeleverd. Samen zijn ze goed voor zo’n 673 kt CO₂-uitstoot per jaar: ongeveer de helft van de industriële uitstoot in de provincie.

De ambitie is stevig: 92% minder CO₂ in 2040. Elektrificatie speelt daarin een sleutelrol: ongeveer 45% van de verwachte reductie moet uit het elektrificeren van processen komen. Dat vraagt om forse investeringen in het net en scherpe keuzes in ruimte en planning.

Waarom een gebiedsgerichte aanpak nodig is

Verduurzaming betekent vaak overstappen op schonere energiedragers en aanpassen van productieprocessen. Dat verandert de vorm van energie die bedrijven afnemen en dat stelt nieuwe eisen aan infrastructuur. Maar zonder zekerheid over toekomstige energiebronnen durven bedrijven geen installaties aan te schaffen. Omgekeerd kunnen netbeheerders geen infrastructuur aanleggen op basis van aannames.

Overheden hebben simpelweg niet genoeg capaciteit om zicht te krijgen op wat er bij deze bedrijven speelt. Daarom is er regie nodig. En samenwerking. DZP is de verbindende factor tussen bedrijven en overheden. Ook op regionaal niveau.

De aanpak van DZP in Overijssel

Om tot uitvoerbare plannen te komen, gaat Jens in gesprek met bedrijven: hoe ver zijn ze met het verduurzamen van het bedrijfsproces, wanneer is de volgende investeringsbeslissing, is er zicht op overheidsbeleid/middelen en tegen welke problemen lopen zij aan? Die input is cruciaal om beleid te vertalen naar iets wat werkt op de werkvloer.

Veel bedrijven lopen tegen dezelfde knelpunten aan: beperkte netcapaciteit, lange wachttijden, trage besluitvorming en gebrek aan keuzes over nieuwe energiedragers. De oplossing is nergens hetzelfde, want elke regio is anders. Daarom werkt DZP in Overijssel samen met bedrijven, gemeenten en netbeheerder om per cluster te bepalen wat wel kan.

DZP als kennispartner in de industriële energietransitie

De kracht van DZP ligt in de combinatie van inhoudelijke expertise en procesbegeleiding. We snappen het speelveld: van provincie tot multinational. En we zorgen dat partijen samen stappen zetten. Niet met abstracte plannen, maar met oog voor de waarde van de industrie voor de regionale economie en een realistische businesscase die werkt in de praktijk.

“Als we verduurzaming echt willen versnellen, moeten we van beleidsambities naar uitvoerbare plannen met een haalbare business case. Die vertaalslag maken wij.”

Wil je weten wat wij kunnen betekenen in jouw regio of sector? Neem contact met ons op.