Integrale zwerfafvalaanpak

Zwerfafval is niet alleen een esthetisch probleem; het heeft ook gevolgen voor de leefbaarheid, gezondheid en veiligheid van een stad. Het verminderen ervan vraagt om een integrale en structurele aanpak, waarbij verschillende partijen samenkomen: overheid, ondernemers, scholen en inwoners. In de zomer van 2018 startte NederlandSchoon een pilot met een integrale aanpak van zwerfafval in vier gemeenten. Aanvankelijk lag de focus op het verminderen van plastic flesjes op straat, maar al snel verschoof de aandacht naar een breder en duurzaam programma om het gehele gebied schoner te maken.

---

Voor één van deze vier gebieden verzorgde DZP het projectmanagement, waarbij de nadruk lag op samenwerking met de gemeente, lokale ondernemers en maatschappelijke organisaties. Het doel was duidelijk: een schone, leefbare en duurzame openbare ruimte creëren, waarbij gedragsverandering en lokale betrokkenheid centraal stonden.

Betrekken van ondernemers en gemeenschap

Een van de kernprincipes van het project was het actief betrekken van lokale ondernemers. Ze werden persoonlijk benaderd om afvalbakken bij hun pand te plaatsen en te onderhouden. Daarnaast werden zij aangemoedigd om hun stoep te adopteren. Volgens de wettelijke 25-meterregel zijn ondernemers verantwoordelijk voor het schoonhouden van hun directe omgeving, maar dit wordt in de praktijk vaak onvoldoende nageleefd. Door hen actief te betrekken, werd niet alleen de omgeving schoner, maar ontstond ook meer eigenaarschap en verantwoordelijkheid bij de ondernemers zelf.

Scholen en sportclubs werden eveneens geïntegreerd in het programma. Leerlingen en clubleden namen deel aan opschoonacties, waaronder de Landelijke Opschoondag in maart. Veel middelbare scholen maakten van deze gelegenheid gebruik om educatieve projecten over afval, hergebruik en duurzaamheid te organiseren, ondersteund door de pilot. Zo ontstond een combinatie van praktische actie en bewustwording bij de jongere generatie, waarmee een lange termijn impact werd gerealiseerd.

Gedragsbeïnvloeding en verduurzamen van het gebied

Naast fysieke maatregelen werd ook ingezet op gedragsverandering. In samenwerking met de gemeente werden zogenaamde ‘snoeproutes’ in het gebied onder de loep genomen. Op deze routes werden afvalbakken geplaatst en strategisch verplaatst om de toegankelijkheid en zichtbaarheid te optimaliseren. Bovendien werden bakken voorzien van gedragsbeïnvloedende teksten en tegels die leerlingen en passanten bewust maakten van het belang van afvalscheiding en netheid.

Hotspots met veel zwerfafval werden extra aangepakt en de voortgang van de activiteiten werd continu gemonitord, zodat verbeteringen snel konden worden doorgevoerd. Deze systematische aanpak zorgde voor meetbare resultaten en een duidelijk inzicht in wat werkt bij het verminderen van zwerfafval in stedelijke gebieden.

Effectief projectmanagement en gemeenschapsverbinding

De pilot liep van september 2018 tot mei 2019, en gedurende deze periode verzorgde Natascha van DZP het projectmanagement. Haar rol was veelzijdig: adviseur, coördinator, procesmanager én sparringspartner. Ze verkende het gebied, sprak met inwoners, ondernemers, scholen, sportclubs en maatschappelijke organisaties en schakelde voortdurend met de gemeente.

Haar aanpak benadrukte het belang van lokale betrokkenheid en maatwerk. Door goed te luisteren naar de behoeften van de gemeenschap en samen oplossingen te bedenken, werd niet alleen het afvalprobleem aangepakt, maar werd ook de leefbaarheid en sociale cohesie in het gebied versterkt. Het project liet zien dat succesvolle stedelijke interventies altijd draaien om samenwerking, eigenaarschap en praktische oplossingen.

Wil jij ook bijdragen aan integrale zwerfafvalaanpak voor een schone en leefbare stad?

Bij DZP geloven we dat maatschappelijke uitdagingen – zoals zwerfafval – alleen effectief kunnen worden aangepakt door samen te werken en te focussen op praktische oplossingen. Door gemeenten, ondernemers en inwoners te verbinden, ontstaan programma’s die zowel direct effect hebben als een duurzame verandering teweegbrengen.

Een schone stad begint met betrokkenheid van alle partijen. Of het nu gaat om educatie, gedragsbeïnvloeding of fysieke maatregelen: elk initiatief draagt bij aan een leefbare, gezonde en aantrekkelijke gemeente.

Bij DZP geloven we in het belang van samenwerking en praktische oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken. Neem contact met ons op en ontdek hoe wij jouw project kunnen helpen realiseren!