Slimme en duurzame verstedelijking: Maasterras als inspiratie

Nederland staat voor een enorme woningbouwopgave: tot 2030 moeten er 900.000 woningen bij. De helft daarvan komt in stedelijk gebied. Niet zomaar ergens, maar binnen de bestaande bebouwing en rond OV-knooppunten. Waarom? Omdat woningbouw geen geïsoleerde opgave is. Het raakt aan uiteenlopende thema’s zoals mobiliteit, energie, stikstof, CO₂-reductie, circulariteit, gezondheid en leefbaarheid. Deze onderwerpen zijn geïnspireerd op de Blauwdruk van de G40 gemeenten voor slimme duurzame verstedelijking en mobiliteitsvernieuwing. Alles hangt samen.

De opgave vraagt om samenwerking

Om slim en duurzaam te kunnen verstedelijken, zijn duidelijke kaders nodig. Een gedeeld vertrekpunt dat partijen helpt om keuzes te maken, op te schalen en effectief samen te werken. Daarom ontwikkelden DZP’er Tim Zoeter, samen met een team van experts, in opdracht van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat voor het DMI-ecosysteem, een programmatisch kader dat verder gaat dan alleen woningbouw. Het Programma van Eisen (PvE) laat zien hoe woningbouw kan en wellicht zou móéten bijdragen aan bredere maatschappelijke doelen. Het nieuw te bouwen Maasterras in Dordrecht dient als inspirerend voorbeeld voor andere G40 steden: een stadswijk van de toekomst, gebaseerd op de volgende bouwstenen.

Samen slim sturen

Een nieuw dashboard bundelt data over wonen, mobiliteit, energie en klimaat. Dit geeft beleidsmakers grip op de voortgang van slimme, duurzame verstedelijking, in lijn met de doelen van onder andere MooiNL en het Klimaatakkoord. In dit dashboard is voor alle betrokkenen in het proces, van beleidsmakers tot uitvoerders, helder wat de plannen zijn, wat de regels zijn en waar op gelet moet worden. In Dordrecht wordt het dashboard als pilot ingezet. Het doel is dat dit digitale instrument ook beschikbaar komt voor andere (G40-)steden, waarbij het zo wordt ingericht dat iedere stad haar eigen data kan inzetten. Historisch, real-time en voorspellend.

Slimme mobiliteit als basis

Duurzame bereikbaarheid staat centraal. Het STOMP-principe vormt daarbij het uitgangspunt: stappen, trappen, openbaar vervoer, Mobility as a Service (MaaS), privéauto. Waarbij lopen, fietsen, OV en deelvervoer de belangrijkste vormen van mobiliteit zijn. De privéauto komt slechts tot aan de rand van het gebied, waar overstappunten en mobiliteitshubs zorgen voor een soepele aansluiting. Zo draagt Dordrecht actief bij aan de nationale mobiliteitsdoelstellingen.

Wonen in een levendig stadsdeel

Het Maasterras biedt ruimte aan 2.000 tot 4.000 woningen en 23.000 m² aan voorzieningen. Hoogstedelijk, duurzaam en aantrekkelijk voor alle doelgroepen. Functiemenging en intensief gebruik van de ruimte zorgen voor een bruisende leefomgeving.

Groen en water in de stad

De openbare ruimte wordt ingericht als een verkoelende, biodiverse en multifunctionele leefomgeving. Groene verbindingen, ontmoetingsplekken en klimaatadaptieve oplossingen verbeteren de leefkwaliteit en versterken het ecosysteem in de stad.

Energie voor morgen

Dordrecht streeft naar energieneutraliteit in 2040, tien jaar eerder dan het nationale doel. In Maasterras wordt ingezet op een mix van duurzame energievoorzieningen: warmtenetten, volledig elektrisch of een hybride 50/50-scenario. Energiegebruik wordt geminimaliseerd, met een overgangsstrategie voor fossiele afhankelijkheden.

“De duurzaamste energie is de energie die niet wordt verbruikt.“

Bouwen met de toekomst in gedachten

Circulariteit is een rode draad in de ontwikkeling van Maasterras. Biobased bouwen, hergebruik van materialen en aandacht voor levensduurkosten staan centraal. Om hier zo efficiënt mogelijk mee om te gaan, wordt het ‘materialenpaspoort’ gebruikt om alles wat is gebruikt of hergebruikt kan worden vast te leggen. Daarmee draagt Dordrecht bij aan de landelijke circulaire ambities.

Zorg voor blijvende kwaliteit

Voor beheer en onderhoud worden heldere afspraken gemaakt over kosten, kwaliteit en duurzaamheid. Ook dit wordt vastgelegd in het dashboard. Door dit voorafgaand aan het proces af te stemmen, wordt een prettige leefomgeving gewaarborgd. Nu en in de toekomst.

een taal, een lijn

De kracht van dit programma zit in de aanpak. Gemeenten en instanties trekken samen op. Ze kiezen voor gelijke uitgangspunten, uniforme werkwijzen en slimme instrumenten. Digitaal waar het kan. Praktisch waar het moet. Door kennis te bundelen, ontstaat ruimte voor schaal, snelheid en eenvoud. Geen lokale eilandoplossingen. Geen concurrentie op duurzaam beleid, maar collectieve slagkracht. Dat voorkomt niet alleen versnippering, het biedt ook duidelijkheid aan marktpartijen. Als gemeenten dezelfde eisen stellen, ontstaat investeringszekerheid. De bouwsector weet waar zij aan toe is. Zo komt stikstofvrij bouwen of emissievrije logistiek sneller van de grond. Minder maatwerk, meer effect.

Slim organiseren = maatschappelijke winst

De maatschappelijke winst? Die is aanzienlijk. Door digitale instrumenten slim in te zetten, ontstaan concrete en meervoudige voordelen:

• Op korte termijn: minder faalkosten, slimmere processen en efficiëntere samenwerking.
• Op middellange termijn: gezondere steden, betere luchtkwaliteit en ruimte voor mens en natuur.
• Op lange termijn: economische groei door investeringen in kennis, innovatie en samenwerking.

De verbindende kracht van DZP

Met ervaring in gebiedsontwikkeling, bestuurlijke processen en programmatische sturing zorgt Tim voor verbinding tussen strategie en uitvoering. Hun kracht ligt in het organiseren van samenwerking tussen overheden en marktpartijen en het vertalen van complexe opgaven naar praktische handvatten. DZP brengt partijen op een lijn, versnelt besluitvorming en maakt duurzame ambities haalbaar en meetbaar.

Onze aanpak in jouw regio

Slimme en duurzame verstedelijking is geen taak boven op het werk. Het is het werk. Maar dan slimmer ingericht. Door uniform te werken, kunnen we sneller leren, beter opschalen en effectiever sturen. Want alleen als we samenwerken, publiek en privaat, maken we van verstedelijking een motor voor vooruitgang. DZP is daarin de schakel die beweging brengt, richting geeft en mensen verbindt. Neem contact met ons op om de mogelijkheden te bespreken hoe we samen duurzame en slimme verstedelijking realiseren.